دانشنامه‌ی فرهنگ‌ و تمدن‌ گيلان‌ ـ 9

معماری‌ خانه‌هاي‌ گيلان‌

مژگان‌ خاكپور

سرويراستار:   فرامرز طالبي‌     ويراستار:   بيژن‌ شهرستاني‌

نمايه‌ساز:   بهنام‌ رمضانی‌نژاد    چكيده‌ي‌ انگليسي‌:   شبنم‌ بزرگي‌

طراحي‌ جلد:   شاهين‌ بشرا    حروف‌نگاران‌:   متين‌ باقري‌ ـ فرزانه‌.م‌.موحد

ناشر:  انتشارات‌ فرهنگ‌ ايليا     شمارگان‌:  2100 نسخه‌    نوبت‌ چاپ‌:  نخست‌  1386

ليتوگرافي‌:  همراهان‌    چاپ‌:  توكل‌    صحافي‌:  كتيبه‌گيل‌

همه‌ی‌ حقوق‌ محفوظ‌ است‌.

استفاده‌ي‌ تحقيقاتي‌ از اين‌ اثر با ذكر ماخذ منعي‌ ندارد.

هرگونه‌ استفاده‌ي‌ تجاري‌ از اين‌ اثر، به‌ هر شكل‌، بدون‌ اجازه‌ي‌ كتبي‌ ناشر ممنوع‌ است‌.

نشاني‌ دفتر دانشنامه‌:  رشت‌. خ‌ آزادگان‌. جنب‌ دبيرستان‌ بهشتی  خ‌ حاتم‌ (صفايي‌). شماره‌ 49.

نشاني‌ پستي‌:  رشت‌ صندوق‌ پستي‌   1858 ـ 41635     تلفن‌ و دورنگار:  3244734  ـ  3244733

 درآمد

   ايران‌ زمين‌، پهنه‌ی‌ گسترده‌اي‌ است‌ با اقليم‌ها، فرهنگ‌ها و خرده‌فرهنگ‌های گوناگون‌ و متنوع‌. شناخت‌  و معرفی‌ اين‌ اقليم‌ها، نقش‌ به‌سزايی‌ در شكل‌گيری‌ فرهنگ‌ ملي‌ دارد.

   دانشنامه‌ی‌ فرهنگ‌ و تمدن‌ گيلان‌ در اين‌ قلمرو، با مخاطب‌ قرار دادنِ جوانانِ گيلان‌ و ايران‌ زمين‌، بر آن‌ است‌ تا با معرفی‌ ويژگی ‌های‌ فرهنگی‌ و طبيعی‌ اين‌ بخش‌ از سرزمين‌ ايران‌، قدمی‌ هرچند كوچك‌ در شناخت‌ فرهنگ‌ بومی‌ و ملي‌ بردارد.

   اين‌ مجموعه‌ با همراهی‌ و همدلی‌ گروهی‌ از فرهيخته‌ترين‌ پژوهشگرانِ ديارمان‌ و با همت‌ سازمان‌ مديريت‌ و برنامه‌ريزی‌ گيلان‌، حوزه‌ی‌ هنری‌ گيلان‌ و دوستان‌مان‌ در انتشارات‌ فرهنگ‌ ايليا به‌ سرانجام‌ رسيده‌ است‌. تلاش‌ همه‌ی‌ آنان‌ را ارج‌ می‌نهيم‌.

شورای‌ پژوهشی‌

دانشنامه‌ی‌ فرهنگ‌ و تمدن‌ گيلان‌

فرامرزطالبی‌     مسعود پورهادی‌

هادی‌ ميرزانژاد موحد

يادداشتِ حوزه‌ی هنری‌

    گيلان‌ بي‌هيچ‌ گزافه‌ و گمان‌، يكي‌ از كهن‌سال‌ترين‌ زيستگاه‌ها و خاستگاه‌های‌ فرزندان‌ ايران‌ زمين‌ است‌. اين‌ سرزمين‌ سحرانگيز و خرم‌ چون‌ رشك‌ بهشت‌؛ فراخناي‌ تاريخ‌ ايران‌ و فرازگاه‌ تاريخ‌ تشيع‌ ايران‌ است‌. گيلان‌ از ديرين‌ روزگاران‌، پناهگاه‌ گريزندگان‌ از ستم‌ خلفا بوده‌ و چه‌ بسيار از دين‌داران‌ و پناه‌آوراني‌ كه‌ در اين‌ ديار باليدند و با ياری‌ مردمان‌ آن‌، حكام‌ جور و ستم‌ را از تخت‌ فروكشيدند.

    اين‌ ديار همان‌ دياري‌ است‌ كه‌ علويان‌ را از تيغ‌ ستم‌ خلفای اموی‌ و عباسی‌ پاس‌ داشت‌؛ همان‌ دياری‌ است‌ كه‌ بيگانگان‌ از يوناني‌، عرب‌ و ترك‌ هرگز نتوانستند بر آن‌ دست‌ يازند و از آن‌ باج‌ ستانند.

    ولی‌ امروز از گيلانِ بزرگ‌ چه‌ مانده‌ است‌ جز نشانه‌هايی‌ در دل‌ كتاب‌هاي‌ تاريخ‌ و بناهايی‌ كه‌ رو به‌ ويرانی ‌اند و يادها و نواهايی‌ در باورها و آيين‌ها و آواهايی‌ كه‌ بر زبان‌ مردان‌ و زنان‌ اين‌ ديار به‌ زيبايی‌ نشسته‌اند و بر شيوه‌های‌ زيست‌ مردم‌ اين‌ سامان‌ دلالت‌ دارند.

    برای‌ شناخت‌ آن‌چه‌ كه‌ از اين‌ ميراث‌ بزرگ‌ مانده‌ است‌، بايد گام‌هاي‌ استوار برداشت‌ و دستاورد پژوهش‌ها و تحقيقات‌ انديشمندان‌ را گرد آورد و به‌ نسل‌ جوان‌ و نسلي‌ كه‌ فرداي‌ اين‌ ديار از آن‌ اوست‌ سپرد.

    شناخت‌ و بازكاوی‌ اين‌ زوايای‌ آشكار و پنهان‌ از سال‌ها پيش‌ اساسي‌ترين‌ دغدغه‌ی‌ فكری‌ و فرهنگي‌ ما را به‌ خود اختصاص‌ داده‌ بود و امروز  دانشنامه‌ی فرهنگ‌ و تمدن‌ گيلان‌  گامی‌ كوچك‌ ولی‌ محكم‌ در راستای‌ رسيدن‌ به‌ اين‌ هدف‌ است‌.

    اين‌ مجموعه‌ حاصل‌ تحقيقات‌ و پژوهش‌های‌ جمعی‌ از زبده‌ترين‌ ايران‌شناسان‌ و گيلان‌شناسان‌ است‌. پُر بی ‌راه‌ نيست‌ نتايج‌ اين‌ مطالعات‌ و پژوهش‌ها بتواند در روند توسعه‌ی‌ فرهنگی‌، اجتماعی‌ و حتی‌ اقتصادي‌ از سوي‌ برنامه‌ريزان‌ برای‌ ترسيم‌ چشم‌انداز آينده‌ی‌ استان‌ به‌كار آيد.

    بر خود فرض‌ مي‌دانم‌ از تمامی‌ كوشندگان‌ اين‌ كار سترگ‌، به‌ ويژه‌ محققان‌ و پژوهندگان‌، ناشر گرامي‌ و شورای‌ محترم‌ پژوهشي‌ دانشنامه‌ي‌ فرهنگ‌ و تمدن‌ گيلان‌ تقدير نمايم‌. همچنين‌ از رياست‌ محترم‌ سازمان‌ مديريت‌ و برنامه‌ريزی‌ گيلان‌ كه‌ از بدو تصويب‌ اين‌ پروژه‌ همواره‌ مشوق‌ ما برای‌ ادامه‌ اين‌ راه‌ بودند، سپاسی‌ ويژه‌ دارم‌.

                                                                                     غلام‌رضا قاسمی

The Architecture of Guilan's Houses

  e inhabitants of different parts of this province-the dry foothills, humid mountainsides and  heights coverd by forests, the rainy plains and coastal areas-gain a kind of empirical knowledge for the purpose of being in harmouny with environment; considering the dispersion of environmental domains, the variation of climate, the diversity of productive activities and life styles during the passed ages

  is knowledge, compared to the contemporary patterns of houses' architecture which is commonley used in different localities of Iran and consequentely in Guilan during the recent decades, is worth considering. The persent book, with this point of view and through some examples, elaborates some of the characteristics of this kind of architecture and its details. Since it's on a case by case basis, it can be a proper ground for extended researches.

The Architecture

of Guilan's Houses

Mozhgan KHakpour

First edition 2007

Nashr-e Farhang-e Ilia

Mozhgan KHakpour 2007

Rasht P.O. Box 1357

E.mail: nashreilia @ yahoo.com

Printed in Iran

архитектура Гилянских Домов

автор: Можган Хакпур

Жители сухих предгорьев, влажных склонов гор и высот покрытых лесов, дождливых равниных и прибрежных районов провинции Гилян, соответственно рассеиванию житейских мест и изменению климата достигли своего рода эмпирических знаний по архитектуре. Эти знания по сравнению с современной формой архитектуры гилянских домов, распространённая в течение последних десятилетий в местных районах Ирана и как следствие в  провинции Гиляна, стоят рассмотреть.

В настоящей книге, с этой точки зрения, и через несколько примеров, разрабатывается некоторые характеристики этого вида архитектуры, и его детали.